Tagovi

Novac je medijum

Kratki citat Marshall McLuhan-a u naslovu je efikasni uvod u temu. Ostavimo na stranu ekonomske funkcije novca (obračunska jedinica, platežno sredstvo, rezerva vrednosti), i vratimo se za trenutak Marksovoj definiciji novca kao „robe“. Kao svaka roba, novac je od vajkada medijum i predmet marketinga, specifično političkog marketinga. Aleksandar Veliki je to prvi naslutio i primenio. Novac sa utisnutim likom velikog ratnika i osvajača cirkulisao je svuda po tada poznatom svetu, šireći poruku vojne i političke moći polubožanstvenog vladara. Njegovi politički naslednici su i posle njegove smrti nastavili sa kovanjem novca sa njegovim likom, tražeći legitimitet i stabilnost u kontinuitetu. Pomalo kao što danas moderna Kina štampa novčanice sa Maovim likom, iako od Maoizma nije ostalo gotovo ništa, osim vladajuće političke partije. Rimski imperatori su svi odreda utiskivali svoj lik na metalne novčiće. Novac je bio i ostao jedina roba opšte potrošnje sa kojom je prosečan čovek u svakodnevnom dodiru na svim geografskim širinama. Ova prilično banalna istina promiče nezapažena građanstvu zaokupljenom problemima poravnanja privatih i javnih računa (spoljnog i unutrašnjeg javnog duga).
Funkcija ekonomsko-političkog marketinga datog ili željenog društvenog uređenja uvek poprima dimenziju univerzalnosti i jedinstva nacionalne ili nadnacionalne ideologije, u ime „Viših“ principa, kad ne i „Višnjeg“ i koristi novac kao direktno sredstvo komunikacije.
U izvanrednoj knjizi Neil McGregor-a, direktora British Museum-a, „A History of the World in 100 Objects“ jedno poglavlje je posvećeno zlatniku Kalifa Abd Al-Malika, devetog kalifa nakon Egire (seobe Maometa iz Meke u Medinu, 622. god. n.e. i početka islamskog kalendara). U to vreme u Damasku je još cirkulisao vizantijski novac, sa likom imperatora na jednoj strani i krstom na drugoj. Kako najbrže i najkraće saopštiti stanovništvu da je stiglo Novo vreme? Abd Al-Malik je 696. godine ubacio u opticaj nove zlatnike , ali je počinio grešku da je personificirao novčić, utisnuvši svoju figuru na jednoj strani . Već naredne godine ovi zlatnici su povučeni iz opticaja i na njihovo mesto se pojavila nova kovanica sa citatom iz Korana i bez ljudske figure. Zlatnik je stavio svima do znanja gde leži nova, dominirajuća vlast – ne u rukama čoveka, već Boga. Poruka je bila jasna, smer akcije nedvosmislen: prema Kalifatu – politički ujedinjenom islamskom svetu.
Jedinstveni, denacionalizovani, nadnacionalni, depersonificirani, istorisjski diskontinuativni novac nije novina, ali je velika retkost. Nultna tečka i novi početak traže jake argumente. U dvanaestoj godini evropske Egire (seobe suvereniteta nacionalne monetarne politike u ECB) evro-medijum pokazuje svoje slabe strane. Stilizovani , bezživotni, bezlični, bezimeni neoklasični arhitektonski elementi ne komuniciraju ni prošlost ni budućnost. Galerije vode u šuplju prazninu, mostovi ne povezuju obale, gotičko-venecijanski prozori su zamandaljeni, komemorativne pogrebne edikole su u tužnom paru. Evro su apatične novčanice sa depresivnim efektom. Nezgrapna poruka je nagoveštena u reprodukovanoj karti Evrope „Od Atlantika do Urala“! Autistična i politički nekorektna. Evro nije Evropa. Mnoge zemlje od Atlantika do Urala nisu ušle u Evro-zonu po sopstvenom izboru. Mnoge druge bi danas bile srećnije da joj nisu nikad ni pristupile.

Quid prodest? Čemu evro koristi? Na ovo pitanje odgovor je malo složeniji, zbog izvesnog tehnicizma koje objašnjenje traži. Ali uz malo pažnje može se lepo razumeti.
Pođimo od 2011. godine i izbijanja krize državnog duga perifernih evro zemalja, brzo okvalifikovanih akronimom PIGS, termin koji sam po sebi govori o gradaciji nacionalnog dostojanstva unutar evro-zone . Uistinu, radilo se o naglom skoku spreada – tržišnim špekulacijama prouzrokovane razlike u interesnim stopama između Bund-a i državnih obveznica Portugalije, Italije, Irske, Grčke i Španije (PIIGS). ECB je prišla „u pomoć“ otkupom državnih obveznica rizičnih evro-zemalja u protivvrednosti od 220 milijardi evra, ubrizgavajući u sistem dodatnu likvidnost. Tehnički termin ove operacije u EU je Securities Market Programme (Smp), koja je slična, ali ne i identična, operaciji kojom je USA Fed ubacivao dodatnu likvidnost u sistem, pod tehničkim terminom Quantitative Easing (QE). Nakon stabilizacije interesnih stopa, ova dodatna likvidnost se postepeno povlači iz opticaja prodajom istih obveznica na tržištu, i „eliminisanjem“ protivvrednosti u evro. ECB je dosad prodala deo ovih obveznica u protivvrednosti od 50 milijardi evra, te istim umanjila količinu novca u opticaju. ECB još uvek drži u portfoliju 170 milijardi ovih obveznica, na koje periferne evro države plaćaju godišnju kamatu. I tu upravo leži suštinska razlika između USA Fed-a i ECB. Ubranu kamatu po državnim obveznicama Fed uredno i obavezno uplaćuje (vraća) Ministarstvu finansija, koja je briše sa državnog bilansa.
Gde završava ovako ubrana kamata u evro-zoni? ECB zadržava 8% za sebe, ostalo se raspodeljuje nacionalnim centralnim bankama evro-zemalja srazmerno ekonomskoj težini svake zemlje članice. Nacionalne centralne banke kamatu „ubranu“ od ECB stavljaju na raspolaganje svojim nacionalnim vladama. Pretvoreno u brojke, samo za proteklu 2013. godinu Italija je uplatila u kase ECB na ime kamate 4 milijarde evra. Nakon preraspodele 1.5 milijarde ove sume je pripalo Nemačkoj, kao najjačoj Evro - ekonomiji.
Gotovo četiri decenije pre uvođenja evra McLuhan je ovako pisao: „Novac govori, jer novac je metafora“. Uz malo pažnje može se razumeti i čijim jezikom govori i gde leži metafora.

Komentari

Sve u svemu, nekome enormno

Sve u svemu, nekome enormno smeta stabilna i jaka EU.
Dnevnik gledam ko ponovni pokušaj huškanja onih članica EU koje su živjele preko svojih mogučnosti, protiv Njemačke i sa time destabilizirati uniju.

Tko je glasao

Ideološko-emotivno usmeren komentar

Skviki, sigurna sam da ti duboko veruješ u ono što pišeš. Za mene ne postoje ideološki obojena pitanja, niti ideološki obojene teme. Postaviću ti jedno malo pitanje: Zašto su danas prosečne stope oplođenja kapitala više od stopa prosečnog ekonomskog rasta? I koliko to stanje može još trajati, pre nego što ostanemo u "gaćama" ?
Napominjem da pitanje nije postavio jedan Italijan, nego danas najuticajniji ekonomista u Francuskoj i najčitaniji ekonomista u svetu.
Doslovno:
"Pourquoi le rendement du capital est-il superieur au taux de croissance ?" - Thomas Piketty: Le capital au XXIe siecle, izdavač Seuil, septembar, 2013 godine
Knjiga je već prevedena na engleski, za nemački i ostale jezike treba pričekati. Stvar prioriteta.

Julijana Mirkov

Tko je glasao

I FED i ECB štampaju novac bez pokrića

I tu upravo leži suštinska razlika između USA Fed-a i ECB.

Dragom bogu svejedno za kamatu kad je bazni proizvod oličenje vraga. Nemojte mi samo reći da je to poradi humanih interesa stanovnika Evrope...

Tko je glasao

...novac koristimo svi. A €

...novac koristimo svi.
A € koriste i Grci i Njemci, i mi, i Islanđani i Talijani, Francuzi...na svoj način i Britanci
...a radi se tu o međusobno potpuno anonimnim i nepoznatim ljudima.
...i kao potpuni stranci ponašamo se jedni prema drugima s nekakvim povjerenjem. Kao da vjerujemo jedni drugima dok vjerujemo novcu kao mediju razmjene među ljudima.
...vjerujemo utemeljenosti vrijednosti novca uključenog na jednoj strani razmjene. Vjerujemo utemeljenosti vrijednosti robe ili usluge na drugoj strani razmjene. Ravnoteža povjerenja....tako je to zamišljeno.
I novac je, dakle, agens povjerenja...elemenat društvene, socijalne kohezije.
Ravnoteža povjerenja da usluga vrijedi toga što je za nju plaćeno...i povjerenja da taj novac ima vrijednost pravedne naknade za taj rad. povjerenje je društvena povezanost, dok god je utemeljeno. Inflacijom kredita na svim ravnima povjerenje se traži i od generacija koje još nisu na svijetu....ima li to u nečemu utemeljenje? na riječi i časti i interesu novih generacija da opravdaju povjerenje? čije? onih koji su im ostavili račune?
...ako je novac socijalno povezivanje, kakvu društvenu povezanost može ostvariti novac koji ima utemeljenost na nečemu što još ne postoji?
Povjerenja (credere) ne može postojati u nekoga tko se u nemogućnosti da plati hipotetskih 1000 zaduži za još hipotetskijih 200 da bi dužio 1200...niti certificirani astrolozi novog doba, ekonomisti, tu ne mogu naći razloga za vjeru.
...bez te vjere društva ljudi koji se međusobno ne poznaju su osuđena na rastakanje po svim osnovama. Po svim osnovama to vodi prema neprijateljstvima...
...i ondak dođu neki izbori za Europarlament koji pokažu da ne plješću baš svi unisono tom zajedništvu.
...i ti sad´ budi Evropska Centralna Banka i € kojim ona kormilari...

Tko je glasao

Debalans USA federiranih država i Fed

Indian, hajde pokušaj to ilustrovati na primeru Fed-a i debalansa recimo Kalifornije. Dosledno!

Julijana Mirkov

Tko je glasao

...ne sjećam se da sam imao

...ne sjećam se da sam imao ikada nastavnicu/profesoricu koja se odaziva na ime Julijana Mirkov? i da sam ikada dobio online domaću zadaću od te i takve...
Ali neka.
Ako mogu ukratko i slikovito...
Kalifornija je prema ostatku USA usporediva s onim što je Italija u EU.
...vjerojatno aludiraš na budžetske deficite i već famozne kalifornijske više poreze na nekretnine i na prihode nego što su u ostalim saveznim državama i svejedne redovite deficite?
Samo, nisu tamo samo deficiti problem...veći problem je kreativno knjigovodstvo koje prikazuju kao banalnu pogrešku. Ima li to kakve veze s FEDom?
upravo javljaju, ove godine su pogriješili samo 31 milijardu dolara, ili više od 1,5X hrvatskog proračuna:

Controller John Chiang’s office is the state’s financial watchdog, but an audit by the Bureau of State Audits claims the office’s accounting is off by billions of dollars.

The audit revealed:
$7.7 billion – Understated federal trust fund revenues and expenditures
$653 million – Overstated general fund assets and revenues
$8 billion – Overstated California State University’s bond debt
$9.1 billion – Reporting error that understated a public building construction fund
Also there was a deferred tax-revenue figure posted as $6.2 billion when it was actually $6.2 million.
All told, that’s more than $31 billion in mistakes.
...i što i kako da ja jadan uspoređujem jedno s drugim kada i sami veze nemaju o računovodstvu?
joj, joj, da si bar postavila pitanje Illinoisa vs. Fed, bilo bi lakše...ti su opet u USA poput Grčke vs. EU.

Tko je glasao

"All told, that’s more than $31 billion in mistakes".

I ti si to popio? Okate američke računovođe su pogrešile za više od 31 milijarde dolara?
Da nisi možda rođen ispod kupusa?

Julijana Mirkov

Tko je glasao

Prenošenje državnog duga na nove generacije

Moj dnevnik o tome ne govori, ali kad si se već uhvatio teme, moj odgovor je da se dugovi ne sele na nove generacije - to je jednostavno neizvodljivo na makroekonomskom planu, a još manje na mikroekonomskom. Dakle, radi se o bacanju prašine u oči! Pođimo od recimo nasledstva u vrednosti od 100 $ opterećenim dugovima od 130$. U svim zakonodavstvima sveta naslednik ima pravo da odustane od nasledstva. Ko će platiti razliku od 30$ nepokrivenog duga? Onaj ko je primio rizik i dao kredit od 130 $. Rizik je deo finansijskog biznisa, ili bi ga ti možda hteo prevaliti na one koji u taj biznis nisu nikad ulazili - dotično naslednici?
Kako se spušta nivo državne zaduženosti? Ako si u EU - onda to ide kroz porast poreskog opterećenja građana i preduzeća, koji za posledicu ima pad potrošnje i privrednog ulaganja, što stvara nove nezaposlene. Pad BDP dovodi do automatskog uvećanja težine duga u odnosu na ukupni BDP, u vrtoglavoj spirali koja crpi resurse iz živog ekonomskog tela.
Bez evra i sa nacionalnom valutom, moguća su bar dva scenarija. U jednom slušaju- devalvacija, koja bi relativno osiromašila građane, ali bi i vrlo brzo kroz kompetitivnu prednost oslabljene nacionalne valute izbacila na svetsko tržište ponudu robe i usluga po kompetitivnim cenama. Ekonomija bi poletela i nove generacije bi našle svoje mesto u privredi. Drugi scenarijo je moratorij na državne dugove, koji bi oplakali samo oni koji su u iste ulagali. Poznat je slučaj RI 5%, državnih obveznica kojim se država obavezala na isplatu godišnje kamate, ali ne i na fiksni rok otplate. Inflativne godine su "pojele" kamatu, a kapital je vraćen nakon pedeset godina, po nahodu države. Desilo se, iako se o tome ne priča. Pozdrav

Julijana Mirkov

Tko je glasao

kruške, jabuke i borovnice...

...dužnik i nasljednik?
...je li ti govoriš o suverenim dugovima ili businessu, ili osobnim zaduženjima?
Tko je nasljednik suverenih zaduženja? o čemu to?...nije to isto, kolateral za zaduženje nije isti, niti uvjeti zaduženja, titulari vlasništva nisu isti, dugovječnost dužnika nije ista, niti uvjeti restrukturiranja duga.
...i ondak, je li znaš da praktički na cijelom "zapadu" nije došlo do delevereginga i da niti jedna zemlja zapada danas nije manje zadužena nego je to bila prije sedam godina? samo bitno više...i što? sa skoro nulovim rastom nacionalnog produkta to dostići...u EU?

...a sažete vijesti o 1. kvartalu drugog djela zapadnog tijela preko bare su

Exports (which add to GDP) were down 8.9%.
Imports (which subtract from GDP) were up 1.8%.
Durable goods were up 1.2%
Nonresidential fixed investment decreased 1.2%
Consumer prices rose 1.3%.
Federal spending was up 0.6%
Personal spending was up 1.0%.
GDP and GDI match over time. GDP was down 2.9% while GDI was down 2.6%. Take your choice. The numbers are awful.
Read more at http://globaleconomicanalysis.blogspot.com/#9qh6WtCVKvyhuXOV.99

Fokusiraj se na bitno. Nikuda nećeš stići ovako rastresena preskačući usporedive vrijednosti....

Tko je glasao

Otkriće tople vode

Upravo tako kako sam u komentaru i navela: pad proizvodnje, zatvaranje fabrika pod sve težkim poreskim bremenom, porast stope nezaposlenosti, rezanje po welferu, svakodnevna samoubistva poreskih dužnika....Ali ništa nije preče i važnije od honoriranja državnog duga! Kako to nije sitan posao, mnogi u političkim i finansijskim krugovima računaju da se taj dug može i mora preneti na generacije koje pristižu. Drugim rečima, na nedužne NASLEDNIKE ove situacije - naslednike u figurativnom smislu, ako ti nije teško razumeti metaforu. I desiće se da će se baš ti isti NASLEDNICI kroz izbore odreći neželjenog nasleđenog dužničkog opterećenje, kako se već da naslutiti iz poslednjih rezultata evropskih izbora. Sledeći nacionalni izbori će dati mnogo drastičnije rezultate. Živi bili i videli!

Julijana Mirkov

Tko je glasao

...bit´će to happyending story?

...pod uvjetom da se te generacije uz odbijanje nasljeđivanja dugova, odbiju služiti i dostignućima postmoderne...
...da napuste welfare, environmentalizam, centraliziranu državu, državne službe, zajednički novac, burzu, nadnacionalne integracije, zajednička tržišta, multikulturalnost...da se vrate klasičnim obiteljskim vrijednostima makar iz interesa ekonomske održivosti, da se orjentiraju na lokalne održive zajednice...
Ukratko, moći će odbiti nasljeđene dugove, uostalom mogu i sada ovog časa ali za cijenu povratka u predmoderno stanje. Jesu li tu cijenu spremni platiti?
...meni ne smeta, ja sam znao i sada znam tako živjeti, ali ne vjerujem da to oni znaju...i ne vjerujem da su to uopće spremni učiniti jer to nisu niti sada, iako bi to mogli...

Tko je glasao

Just a New Beginning

Gde si izgubio onaj "Yes, we can"?

Julijana Mirkov

Tko je glasao

izokrenuta čarapa?

...ja ni tada nisam pao na tu i druge parole, niti danas padam..
To ostavljam, hm, labilnijima...

Tko je glasao

Postavke za pregledavanje komentara

Od 25. listopada 2017. godine na pollitika.com više nije moguće dodavati novi sadržaj (postove, komentare), niti je moguće kreirati nove ili se ulogirati na stare korisničke račune.
Odaberite svoje postavke za pregledavanje komentata i kliknite na "Snimi postavke" da aktivirate promjene.

Najkomentiraniji članci

Najčitaniji članci